07 July 2017
  • 273 ნახვა

Bakıda səmimi görüş

Bu günlərdə Bakıda kecirilən  görkəmli Azərbaycan şairi və mütəfəkkiri İmadəddin Nəsiminin vəfatının 600 illiyinə həsr olunan  beynəlxaq konfrans  barədə, eləcə də  Gürcüstandan  görkəmli gürcü şərqşünas alimi, Azərbaycanın Əməkdar mədəniyyət işçisi, akademik Elizbar Cavelidzenin və mənim  bu konfransda  iştirakımız barədə, Elizbar Cavelidzenin “Füzuli” kitabının  təqdimatı barədə Azərbaycanın kütləvi informasiya vasitələri məlumatlar yaymışdılar.  Gürcüstanın ədəbi qəzeti olan “Literaturuli Sakartvelo” (“Ədəbi Gürcüstan”) qəzetinin bu güngü  sayında -7 iyul 2017-ci il tarixli sayında  bu barədə məlumat və akademik İsa Həbibbəylinin  bu kitaba yazdığı ön söz öz əksini tapmışdır. Həmin yazını və tərcüməsini sizin ixtiyarınıza verirəm.

                                                               Hörmətlə: Mirzə Məmmədoğlu

 

** *

Bu günlərdə AMEA-nın Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunun təşkilatçılığı ilə görkəmli Azərbaycan şairi və mütəfəkkiri İmadəddin Nəsiminin vəfatının 600 illiyinə həsr olunan  beynəlxaq konfrans keçirilmişdir. Konfransa dünyanın müxtəlif ölkələrindən alimlər, o cümlədən Gürcüstandan  görkəmli gürcü şərqşünas alimi, Azərbaycanın Əməkdar mədəniyyət işçisi, akademik Elizbar Cavelidze və mən dəvət olunmuşduq. Elizbar Cavelidzenin “Nəsimi dünyagörüşünün anlaşılmasına dair” adlı məruzəsi auditoriyanın böyük marağına səbəb olmuşdur. Qeyd etmək lazımdır ki, Elizbar Cavelidzenin Nəsimi barəsində “Əzabkeş”adlı başqa yazısı da vardır ki, bu da akademiyanın xüsusi buraxılışında dərc olunmuşdur. Konfransın o biri günündə Azərbaycanın Milli Elmlər Akademiyasının  Mərkəzi kitabxanasında  Elizbar Cavelidzenin Məhəmməd Füzuli: həyatı, mühiti, yaradıcılığı”   adlı kitabının təqdimatı olmuşdur.  AMEA-nın vitse-prezidenti, Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunun direktoru, Millət vəkili, akademik İsa Həbibbəyli  kitab barədə ətraflı məlumat vermiş, adıçəkilən kitabın Azərbaycanda nəşrinin  gürcü-azərbaycan qarşılıqlı ədəbi əlaqələriin inkişafı baxımından əhəmiyyət daşıdığını qeyd etmiş və nəşrin Orta əsr Azərbaycan ədəbiyyatının tədqiqatçıları üçün dəyərli mənbə olduğunu xüsusi ilə vurğulamışdır.
 Sonra akademik Vasim Məmmədəliyev, akademik Rafael Hüseynov, filologiya elmləri doktoru, professor Mədəd Çobanov, filologiya elmləri doktoru, professor Ataəmi Mirzəyev, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Zəkulla Bayramlı, kitabın tərcüməçisi Mirzə Məmmədoğlu və başqaları kitabın əhəmiyyətindən danışıblar.

Tərcüməçi Mirzə məmmədoğlu  çıxışında 1972-ci iləd Tiflisdə nəşr olunan bu kitabı keçən il öz hesabına iki dildə gürcü və azərbaycan dillərində nəşr etdiyini bildirmiş, indi isə Bakıda onun azərbaycan dilində nəşr edildiyini alqışlamış, Elizbar Cavelidzrenin Başqa bir maraqlı əsərini “Ruhi Bağdadi”  monoqrafiyasını  tərcümə edəcəyini açıqlamışdır. Sonda çıxış edən akademik Elizbar Cavelidze  yaradıcılığına göstərilən diqqətə və kitabın nəşrinə görə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının rəhbərliyinə, eləcə də tədbirdə çıxış və iştirak edənlərə öz dərin minnətdarlığını ifadə etmişdir.

                                                        Mirzə Maşov

  Gürcüstan Yazıçıları Milli Akademiyasının üzvü

                                                        * * *

Akademik Elizbar Cavelidzenin Füzulinaməsinə Esse

Azərbaycan-Gürcüstan: Qafqazın ekvator xətti, dayaq nöqtəsidir.

Nizami Gəncəvi-Şota Rustaveli: Avropadan əvvəl Şərqdə və Qafqazda möhtəşəm renessans hadisəsidir.

Mirzə FətəliAxundzadə-Maarifçilik hərəkatının zirvəsidir.

Akaki Sereteli- Gürcü ədəbiyyatının gur səsidir.

Qori Seminariyası-Qafqazın maarifçilik məşəlidir.

Azərbaycan seminaristləri: Firidun bəy Köçərli, Cəlil Məmmədquluzadə, Üzeyir Hacıbəyli, Müslüm Maqomayev, Rəşid bəy Əfəndiyev, Süleyman Sani Axundovun...ilkin dirçəliş məktəbidir.

Vaja Pşavela-Ədəbiyyatı çıxardı təzə yola.

Romantik Nikoloz Barataşvili-Abbas Səhhətin, Məhəmməd Hadinin  gürcücə danışan dilidir.

“Molla Nəsrəddin”- Tiflis, Təbriz, Bakı: Əsrin irəlisidir.

Səməd Vurğun-Qalaktion Tabidze: Gerçək bir dostluq nəğməsidir.

Məmməd Cəfər Cəfərov-Qriqol Abaşidze: akademik düşüncənin  həmrəylik mərhələsidir.

Noda Dumbadze-İsa Hüseynov-Anar-Elçin: Böyük ədəbiyyatın XX əsrdə yenidən doğuluş nəfəsidir.

Dilarə Əliyeva: Azərbaycan-Gürcüstan ədəbi əlaqələrində dərinliklərə doğru qayıdış həvəsidir.

Gürcüstan Milli Elmlər Akademiyasının prezidenti, akademik Georgi Kvesitadze- Gürcüstan elminin ağsaqqalı, yaşayan heykəlidir.

Akademik Roin Metreveli-Gürcüstan elminin ensiklopedist təmsilçisi, gürcü əqidəlidir.

Irma Ratiani-Gürcüstan ədəbiyyatçünaslıq elminin sağ əlidir. Təfəkkürdə paradiqma mənşəlidir.

Maka Elbakidze-Aydın baxışlı, geniş düşüncəlidir.

Mirzə Məmməd oğlu Maşov- qəzetçidir, ancaq Bakı və Tiflis arasında elmi-ədəbi mühitlə əlaqəlidir.

Elizbar Cavelidze-Mollayi Ruminin Gürcüstan “Məsnəvisi”dir. “Kitabi-Dədə Qorqud”un gürcü dilində səslənməsidir.


Elizbar Cavelidze- Yunus Əmrənin Kürə qarışan hekayəsidir. Yenidən doğulan Ruhi Bağdadi təzkirəsidir.

Məhəmməd Füzuli: Elizbar Cavelidzenin Azərbaycan sevdasıdır. Gürcü aliminin  ədəbiyyatda Kərbəlasıdır və romantik düşüncədə Metex qalasıdır.

Akademik Elizbar Cavelidze- Azərbaycanın qədim dostu, Gürcüstanın ədəbiyyatçısı və dilçisidir. Qafqazda şərqşünaslığın böyük elçisidir. Yorulmaz, vəfalı, tükənməz, səyli...

İmza:akademik İsa Həbibbəyli

10 iyun2017 –ci il

Biçənək kəndi.

***

გულთბილი შეხვედრა ბაქოში

ამ დღეებში ბაქოში აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის ნიზამის სახელობის ლიტერატურული ინსტიტუტის ორგანიზებით აზერბაიჯანელი კლასიკოსი პოეტის ნესიმის გარდაცვალებიდან 600 წელს მიძღვნილი საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენცია ჩატარდა. კონფერენციაზე მიწვეულნი იყვნენ მეცნიერები მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნიდან,მათ შორის საქართველოდან მიწვეული იყო ცნობილი მწერალი, თურქოლოგი, აკადემიკოსი, აზერბაიჯანის კულტურის დამსახურებული მუშაკი ელიზბარ ჯაველიძე და მე. ბატონი ელიზბარის ლექცია „ნესიმის მსოფლმხედველობის გაგებისათვის“ აუდიტორიამ დიდი ინტერესით მიიღო. აღსანიშნავია, რომ ბატონ ელიზბარს ნესიმზე სხვა ნამუშევარიც აქვს, რომელსაც ეწოდება „წამებული პოეტი“. ეს ნაწარმოები აკადემიამ მის სპეციალურ გამოცემაში დაბეჭდა. კონფერენციის შემდეგ მეორე დღეს მეცნიერებათა აკადემიის ცენტრალურ ბიბლიოთეკაში ჩატარდა პრეზენტაცია წიგნისა `ფუზული~, რომლის ავტორიც ბატონი ელიზბარი გახლავთ. პრეზენტაცია გახსნა აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის ვიცე-პრეზიდენტმა, ნიზამის სახელობის ლიტერატურული ინსტიტუტის დირექტორმა, აკადემიკოსმა ისა ჰაბიბბეილიმ. შემდგომ სიტყვით გამოვიდნენ და წიგნის მნიშვნელობაზე ისაუბრეს ვასიმ მამედალიევმა, რაფაელ ჰუსეინოვმა, ნიზამი ჯაფაროვმა და თქვენმა მონა-მორჩილმა წიგნის მთარგმნელმა მირზა მამედ-ოღლიმ...

ბოლოს ბატონმა ელიზბარმა მასპინძლებს გულთბილი მადლობა გადაუხადა და დიდსულოვნად აღნიშნა, რომ XVI საუკუნეში მოღვაწე მუჰამედ ფუზულის შემოქმედებას დიდი მნიშვნელობა აქვს, მისმა პოეტურმა აზროვნებამ დიდი გავლენა მოახდინა მახლობელ აღმოსავლეთის ლიტერატურაზე. მის ლირიკულ ლექსებს ამბობდნენ და მღეროდნენ ყველგან და ყოველთვის: სასახლეებსა თუ მდაბიოთა ქოხებში, ლხინის ჟამს თუ მწუხარების დღეებში. მისი პოეზია, რომელიც მრავალ ენაზეა თარგმნილი, დღესაც დიდი პოპულარობით სარგებლობს.

აღსანიშნავია, რომ ფუზულისადმი მიძღვნილი ეს მონოგრაფია ბატონმა ელიზბარმა პირველად …1972 წელს ქართულად გამოსცა, შარშან იგი ერთ წიგნად ორ ენაზე გამოვიდა, წლეულს კი აზერბაიჯანელმა მკითხველმა იგი მათ მშობლიურ ენაზე მიიღო.

ამ წიგნის მოკლე, მაგრამ შინაარსიანი წინასიტყვაობა ეკუთვნის აკადემიკოს ისა ჰაბიბბეილის. ჩვენ ვფიქრობთ, რომ ეს წინასიტყვაობა, როგორც ორი მოძმე ქვეყნის ლიტერატურული და კულტურული ურთიერთობის ნიმუში, თქვენს ყურადღებას მიიქცევს.

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     მირზა მაშოვი

                                                  საქართველოს  მწერალთა ეროვნული  აკადემიის წევრი

 

** *

აკადემიკოს ელიზბარ ჯაველიძის „ფიზულ ნამეს“ ესსე.

აზერბაიჯანი _ საქართველო: კავკასიის ეკვატორის ხაზი, მსოფლიოს დასაყრდენი ადგილი.

ნიზამი განჯელი _ შოთა რუსთაველი : ევროპაზე ადრე  აღმოსავლეთში და კავკასიაში გრანდიოზული რენესანსული მოლენაა.

მირზა ფათალი ახუნდ-ზადე _ საგანამთებლო მოძრაობის მწერალი იყო.

აკაკი წერეთელი _ ქართული ლიტერატურის მაღალი ხმა.

გორის სემინარია _ კავკასიის განათლების ჩირაღდანი.

აზერბაიჯანის სემინარისტები: ფირუდინ ბეი, ჯალილ მამედ ყული-ზადე, უზეირ ჰაჯიბეილი, მუსლიმ მაგომაევი, რაშიდ ბეი აფანდიევი, სულეიმან სანი ახუნდოვის... პირველადი აღორძინების სკოლაა.

ვაჟა ფშაველა _ ლიტერატურა ახალ გზაზე გამოიყვანა.

რომანტიკოსი ნიკოლოზ ბარათაშვილი _ აბას საჰათის, მაჰამად ჰადის ქართულ ენაზე მოლაპარაკე ენაა.

„მოლა ნასრედინი“ _ თიფლის, თავრიზ, ბაქო: საუკუნის წისვლაა.

სამედ ვურღუნი _ გალაკტიონ ტაბიძე: მეგობრობის ერთი ნამდვილი სიმღერაა.

მამედ ჯაფარ-ჯაფაროვი. გრიგოლ აბაშიძე: აკადემიური აზროვნების თანადგომის ეტაპია.

ნოდარ დუმბაძე _ ისა ჰუსეინოვი _ ანარი _ ელჩინი: დიდი ლიტერატურის მეოცე საუკუნეში ხელახლად დაბადების სუნთქვაა.

დილარა ალიევა: აზერბაიჯან-საქართველოს ლიტერატურულ ურთიერთობაში სიღრმისკენ დაბრუნების ხალისია.

საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდენტი, აკადემიკოსი გიორგი კვესიტაძე _ საქართველოს მეცნიერების უხუცესი, ცოცხალი ძეგლია.

აკადემიკოსი როინ მეტრეველი_ საქართველოს მეცნიერების ენციკლოპედისტური წარმომადგენელი, ქართული რწმენითაა.

ირმა რატიანი _ საქართველოს ლიტერატურის მცოდნეობის მეცნიერის მარჯვენა ხელია, აზროვნებაში წარმოშობით ფარადიკმია.

მაკა ელბაქიძე _ ნათელი ხედვით, ფართოდ მოაზროვნეა.

მირზა მაშოვი მამედ-ოღლი _ ჟურნალისტია, რომელსაც ბაქოსა და თბილისს შორის სამეცნიერო და სალიტერატურო გარემოსთან კავშირი აქვს.

ელიზბარ ჯაველიძე _ ჯალალადინ რუმის საქართველოს „მესნევია“, „დედე ქორქუდის წიგნის“ ქართულ ენაზე გახმოვანებაა.

ელიზბარ ჯაველიძე _ იუნუს ემრეს მტკვარში შეტყორცნილი მოთხრობაა. ქართველი მეცნიერის ლიტერატურაში ქერბალაა. რომანტიკულ აზროვნებაში მეტეხის ციხეა.

აკადემიკოსი ელიზბარ ჯაველიძე _ აზერბაიჯანის ძველი და დიდი მეგობარი, საქართველოს ლიტერატორი და ენის მცოდნეა. კავკასიაში აღმოსავლეთმცოდნეობის დიდი ელჩია, დაუღალავი და თავდადებული მეცნიერი...

ხელმოწერა: აკადემიკოსი ისა ჰაბიბბეილი

10 ივნისი 2017 წელი

სოფელი ბიჩანაქი.

 

მსგავსი