17 April 2017
  • 450 ნახვა

Xalq şairi Bəxtiyar Vahabzadə: Eyni zamanda o, həm libretto müəllifidir, həm də bəstəkar".

Aşıq Hüseyn Saraçlı 1916-cı ildə Bolnisi rayonunun Saraçlı kəndində Borçalının məşhur şəxslərindən olan Qurban kişinin ailəsində doğulub. Atası 1931-ci ildə kolxoz quruculuğu dövründə rus bolşevikləri tərəfindən güllələnib.

Natamam orta təhsilini Saraçlı məktəbində alan Hüseyn onu sözün əsl mənasında şöhrətin zirvəsinə qaldıran, adını bütün Qafqazda, Türkiyə və Orta Asiyada dillər əzbəri edən aşıqlıq sənətinə hələ lap gənc yaşlarından başlayıb. Saz tutmağı Saraçlıda Aşıq İsmayıldan öyrənib, Aşıq İbrahim Quşçunun və Sarvan Bayramın yanında püxtələşib. Borçalının məşhur söz ustaları Faxralı Şair Nəbinin və Şair Ağacanın Allah vergisi ilə yoğrulmuş istedadından bəhrələnib.

Aşıq Hüseyn Saraçlı boy-buxunu, oturuşu-duruşu, söz-söhbəti ilə yanaşı, həm də əxlaqı, yüksək mənəviyyatı ilə əsl ozan idi. Aşıq, yetişdirib ərsəyə çatdırdığı şəyirdləri Əhməd Sadaxlı, Məhəmməd Sadaxlı, Sədi Ulaşlı, Nurəddin Qasımlı və başqaları ilə birlikdə dağlı-aranlı Borçalını at belində diyar-diyar dolaşar, dəvət olunduğu ellərdə ağır-ağır toylar edər, məclislər yola verərdi.

Aşıq Hüseyn Saraçlı həm də yaradıcı aşıq idi. Dillər əzbəri olmuş şeirlərin, bir neçə dastanın, "Qürbəti-Kərəm", "Bağdad dübeyti" kimi saz havalarının müəllifi olan Aşıq Hüseyn Saraçlının çıxışları neçə-neçə bədii və sənədli filmin, televiziya verlişlərinin yaraşığı olmuşdur. "Tütək səsi" filmində onun ifa etdiyi "Ruhani" havası isə tamaşaçını əfsunlayan möhtəşəm bir sənət nümunəsi kimi əbədi yaşam qazanmışdır.

Hüseyn Saraçlı Azərbaycan aşıqlarının II və III qurultaylarının, 1959-cu ildə Moskvada keçirilən Azərbaycan incəsənəti ongünlüyünün fəal iştirakçısı olmuşdur.

Onun haqqında çoxlu şeirlər, məqalələr yazılıb, qısametrajlı film çəkilib. Azərbaycanın Xalq şairi Bəxtiyar Vahabzadə bu böyük ozan haqqında yazırdı: "... Hüseyn Saraçlının söylədiyi dastanları dinləmişəm. Xüsusən Aşıq Ələsgərin Gəncə səfərini ustad elə bədii və obrazlı danışır ki, vəziyyət teatr tamaşası kimi gözümüzün qarşısında canlanır. Elə bil gözəl bir operaya baxırsan. Bu operanın rejissoru da o özüdür, dirijoru da, ifaçısı da, müşayiət edəni də. Eyni zamanda o, həm libretto müəllifidir, həm də bəstəkar".

Aşıq Hüseyn Saraçlı 1980-ci ildə Gürcüstan SSR-nin Əməkdar mədəniyyət xadimi adına layiq görülmüş, bədii əsərlərindən ibarət toplu 1992-ci ildə "Yazıçı" nəşriyyatında çap olunmuşdur. Xalq şairi Zəlimxan Yaqub onun həyatı və sənət fəaliyyəti ilə bağlı "Hüseyn Saraçlı dastanı"nı yaratmışdır.

Onun ifasında 60-cı illərdə lentə alınmış  bir neçə mahnı Gürcüstan radiosunun, eləcə də Azərbaycan radiosunun  qızıl fondunda, bir vaxtlar Gürcüstan radiosunda işləmiş yazıçı-araşdırıcı Mirzə Məmmədoğlunun şəxsi arxivində qorunub saxlanılır. Onun tərəfindən bu ustad aşığın  lent yazıları digər Borçalı aşıqlarının lent yazıları ilə birlikdə  Türkiyənin Ankara radiosunun fonduna da təqdim edilmişdir.

2016-cı ildə  ustad aşığın anadan  olmasının 100 illiyinə tövhə olaraq Azərbaycan Aşıqlar Birliyinin dəstəyi ilə  onun  haqqında “Hüseyn Saraclı”  kitabı nəşr olunmuşdur.

Ustad aşıq 1987-ci ildə vəfat etmişdir. Məzarı Saraçlı qəbristanlığındadır. Doğma kəndində aşığın büstü qoyulmuşdur.

 

 

 

 

მსგავსი